Ăn trên ghe có điều kiện riêng mà ít ai tính tới: mặt sàn chòng chành, độ ẩm rất cao, nắng phản từ mặt nước, và gần như không có chỗ bày đồ.
Ổ bánh mì hợp với điều đó hơn mọi món khác — cầm một tay, ăn được ngay, không cần bát đũa. Nhưng nó cần chuẩn bị khác với ổ mang đi làm. Bài này nói về khác biệt đó.
Điều kiện trên sông nước
Độ ẩm rất cao quanh năm. Bánh ỉu nhanh hơn trên bờ.
Nắng phản từ mặt nước gắt hơn. Đồ nóng lên nhanh.
Ghe chòng chành nên đồ dễ đổ. Hộp phải kín.
Nước bắn lên là chuyện thường. Gói phải chống nước.
Không có chỗ rửa tay sạch. Nước sông không dùng để rửa.
Không có chỗ bày đồ. Ăn cầm tay là hợp nhất.
Chuyến chợ nổi thường đi từ rất sớm. Bốn năm giờ sáng.
Ăn sáng trên ghe là chuyện bình thường. Có cả hàng bán trên ghe.
Gió sông làm khô người nhanh. Mang nhiều nước hơn tính.
Chuyến dài thì cần bữa phụ. Đồ khô.
Không có thùng rác trên ghe. Mang rác về.
Không vứt gì xuống sông. Điều này không cần giải thích.
Say sóng nhẹ cũng có thể xảy ra. Ăn khô và ăn ít.
Biết trước mấy điều này thì chuẩn bị khác hẳn. Không mang kiểu đi công viên.
Chọn nhân chịu được ẩm
Nhân khô là tiêu chí số một. Ẩm cao làm mọi thứ nhanh ỉu.
Đậu hũ kho cạn hoặc chiên. Ráo và bền.
Chả chay áp chảo. Không ướt.
Pate chay đặc làm lớp chắn. Phết dày hơn bình thường.
Đậu hũ ky chiên thì ngon nhưng nhanh dai. Chấp nhận.
Tránh nhân có sốt. Ướt gấp đôi trong không khí ẩm.
Tránh rau lá mềm. Héo rất nhanh.
Đồ chua phải vắt kiệt hơn bình thường. Rồi để riêng nếu được.
Rau thơm để riêng túi. Cho vào lúc ăn.
Bơ hạt là lựa chọn đơn giản nhất. Không hỏng và không ướt.
Bánh mì với bơ hạt và chuối. Bữa sáng gọn cho chuyến sớm.
Muối vừng rắc lên nhân thay sốt. Khô và đậm.
Chuẩn bị từ tối hôm trước. Chuyến đi rất sớm.
Để tủ lạnh qua đêm rồi mang đi. Bọc kín.
Gói chống nước
Giấy thấm nước ngay trong không khí ẩm. Phải có lớp ngoài.
Gói giấy bên trong, túi zip bên ngoài. Hai lớp.
Hoặc hộp cứng có gioăng. Chống cả nước lẫn bẹp.
Túi chống nước cho cả túi đồ ăn. Nếu ghe nhỏ và hay bắn nước.
Để túi đồ ăn ở chỗ cao trong ghe. Không để dưới sàn.
Sàn ghe hay đọng nước. Chỗ ướt nhất.
Bọc chai nước lạnh bằng khăn. Đọng nước làm ướt đồ.
Đá gel bọc kỹ nếu mang. Cùng lý do.
Mang thêm khăn khô. Lau tay và lau chỗ ngồi.
Khăn ướt để lau tay trước khi ăn. Bắt buộc.
Nước rửa tay khô mang theo. Không có chỗ rửa.
Túi nilon cho rác. Buộc kín.
Kiểm gói trước khi xuống ghe. Sửa trên bờ dễ hơn.
Mang dư một phần khô. Phòng khi gói chính ướt.
Ăn gì ở chợ nổi
Chợ nổi có hàng ăn bán trên ghe. Bún, hủ tiếu, cà phê.
Phần lớn là món mặn. Người ăn chay phải hỏi.
Hỏi nước dùng nấu bằng gì. Gần như luôn từ xương.
Ít ghe có bản chay sẵn. Trừ ngày rằm.
Trái cây thì rất sẵn và rất rẻ. Mua ngay trên ghe.
Chọn quả có vỏ bóc được. Không có chỗ rửa.
Dừa tươi uống ngay là món chắc ăn nhất. Và bù nước.
Bánh và xôi bán trên ghe thì hỏi nhân. Nhiều loại có thịt.
Khoai và bắp luộc thì an toàn. Món chay có sẵn.
Chè và nước ngọt thì dễ. Hỏi có sữa không nếu thuần chay.
Cà phê sữa thì có sữa đặc. Gọi cà phê đen nếu tránh.
Mang sẵn bữa chính từ nhà. Chợ nổi để mua thêm.
Mang tiền lẻ. Người bán trên ghe ít tiền thối.
Hỏi giá trước khi mua. Tránh chuyện không vui.
An toàn trên ghe
Mặc áo phao là việc đầu tiên. Không tranh cãi.
Trẻ nhỏ phải mặc áo phao vừa cỡ. Áo người lớn không dùng được.
Không đứng dậy khi ghe đang chạy. Nhất là khi tay cầm đồ ăn.
Ngồi xuống mới ăn. Luật đơn giản.
Không cho trẻ vừa ăn vừa nhoài người ra mạn. Nguy hiểm thật.
Người lớn ngồi cạnh trẻ khi trẻ ăn. Luôn luôn.
Bổ dọc mọi thứ hình cầu cho trẻ. Nho, nhãn, chôm chôm.
Không hạt nguyên với trẻ dưới bốn tuổi. Đúng cỡ gây hóc.
Nắng trên sông rất gắt. Mũ, áo dài tay, kem chống nắng.
Uống nước đều. Gió sông làm mất nước mà không thấy khát.
Chóng mặt hoặc buồn nôn thì vào chỗ râm. Và hạ nhiệt.
Lơ mơ hoặc không tỉnh táo thì vào bờ ngay. Không chần chừ.
Đồ ăn để ngoài quá mốc thời gian thì bỏ. Trên sông nóng thì một giờ.
Mang rác về hết. Không vứt xuống sông.
Sau chuyến đi
Rửa hộp và túi ngay khi về. Ẩm và mặn làm mốc nhanh.
Phơi khô túi chống nước. Trong ra ngoài.
Lau khô đồ kim loại. Hơi nước sông gây gỉ.
Giặt khăn và túi vải. Ẩm cả ngày.
Kiểm đồ ăn còn thừa. Để ngoài cả buổi thì bỏ.
Đồ khô chưa mở thì cất lại bình thường. Hạt và bánh.
Trái cây mua ở chợ nổi rửa kỹ trước khi ăn. Chở trên ghe cả buổi.
Ghi lại món nào mang đi hợp. Chuyến sau dùng lại.
Ghi cả món nào hỏng. Để không lặp lại.
Ghi chỗ nào bán đồ chay được. Ít nơi có.
Kể lại cho người sẽ đi. Thông tin này hiếm.
Chuyến sau chuẩn bị gọn hơn nhiều. Kinh nghiệm tích dần.
Mang ít mà đúng hơn mang nhiều. Ghe chật.
Chuyến đi ngon hơn khi không phải lo ăn. Đó là mục đích của việc chuẩn bị.
