Đà Lạt có nhiều quán chay nên dễ. Nhưng ra khỏi Đà Lạt, vào các tỉnh Tây Nguyên khác, thì số quán chay ít hẳn và nhiều thị trấn không có quán nào.
Vẫn xoay được, nhưng phải biết hỏi đúng chỗ và chuẩn bị trước một phần. Bài này nói về cách đó.
Tìm quán chay
Quán chay thường nằm gần chùa. Mẹo tìm nhanh nhất.
Tìm chùa trên bản đồ rồi tìm quanh đó. Hiệu quả hơn tìm thẳng.
Thị xã và thành phố tỉnh thì có. Thị trấn nhỏ thì hiếm.
Hỏi lễ tân chỗ ở. Họ biết rõ nhất.
Hỏi người bán hàng ở chợ. Cũng biết.
Tìm trên bản đồ với từ khóa quán chay. Nhưng dữ liệu hay cũ.
Gọi điện xác nhận giờ mở cửa. Nhiều quán đóng sớm.
Quán chay vùng này hay chỉ bán buổi trưa. Đi ăn đúng giờ.
Ngày rằm thì nhiều quán thường cũng có món chay. Dễ nhất.
Nhà hàng lớn thường làm được món chay theo yêu cầu. Đặt trước.
Quán cơm bình dân luôn có rau và đậu. Phương án nền.
Ghi lại quán tìm được vào bản đồ. Chuyến sau dùng lại.
Chia sẻ cho người khác. Thông tin này rất hiếm.
Đi sớm thì còn món. Chiều thì hết.
Gọi món ở quán thường
Nói rõ mình ăn chay ngay từ đầu. Trước khi họ bắt đầu nấu.
Nói rõ mức của mình. Có trứng sữa hay không, có hành tỏi hay không.
Cơm với rau luộc và đậu hũ là món có ở mọi quán. Phương án chắc ăn.
Hỏi rau xào bằng dầu hay mỡ. Nhiều quán dùng mỡ.
Hỏi có nêm nước mắm không. Rau luộc cũng có thể nêm.
Hỏi nước chấm có gì. Chỗ hay bị bỏ qua.
Hỏi nước dùng nếu gọi món nước. Gần như luôn từ xương.
Xin đậu hũ chiên riêng không nêm mắm. Dễ làm.
Xin thêm rau. Thường không mất thêm.
Trứng thì tùy cách ăn chay của mình. Nói rõ.
Không làm khó người bán. Họ không quen với khách ăn chay.
Cảm ơn khi họ làm được. Lần sau họ nhớ.
Nếu không có gì ăn được thì mua rau về tự nấu. Nếu chỗ ở có bếp.
Hoặc ăn đồ khô mang theo. Phương án cuối.
Chợ địa phương
Chợ vùng cao rất nhiều rau củ và rẻ. Điểm mạnh của vùng.
Rau tươi vì trồng ngay gần. Hái buổi sáng.
Đậu hũ có ở gần như mọi chợ. Mua về chế biến.
Nấm tươi nhiều loại ở vùng Đà Lạt. Rẻ hơn nơi khác.
Bơ, cà chua, ớt chuông rất sẵn. Đặc sản vùng.
Hạt điều và mắc ca mua tại vùng thì rẻ. Và tươi hơn.
Cà phê mua tại vùng trồng. Hỏi rang lúc nào.
Đi chợ buổi sáng sớm. Hàng tươi nhất.
Hỏi người bán rau nào đang mùa. Rẻ và ngon nhất.
Chợ phiên vùng cao có nhiều đặc sản. Họp theo ngày cố định.
Hỏi kỹ trước khi mua thứ lạ. Có ăn được không và nấu thế nào.
Không mua cây rừng lạ để ăn. Nhiều loại độc.
Mang túi vải đi chợ. Giảm túi nilon.
Mua lượng dùng trong chuyến. Đừng mua nhiều rồi bỏ.
Chỗ ở và bếp
Homestay vùng cao nhiều nơi cho dùng bếp. Hỏi trước khi đặt.
Hỏi rõ có nồi niêu gì. Có nơi chỉ có bếp trống.
Mang theo bộ gia vị nhỏ. Muối, tiêu, nước tương.
Nấu món đơn giản một nồi. Ít đồ rửa.
Rau luộc chấm nước tương là bữa đủ. Và rất rẻ.
Nấm xào với rau. Món nhanh.
Đậu hũ chiên với cơm. Bữa no.
Khách sạn thường không cho nấu. Chỉ có ấm đun nước.
Ấm đun nước làm được cháo và mì. Phương án tối thiểu.
Hỏi bữa sáng khách sạn có món chay không. Báo trước một ngày.
Nhiều nơi làm được nếu báo sớm. Một câu là đủ.
Dọn bếp sạch sau khi dùng. Phép lịch sự.
Mua thêm rau cho chủ nhà nếu nấu chung. Cách hay.
Ăn cùng chủ nhà là cách hiểu vùng nhanh nhất. Nếu họ mời.
Chuẩn bị cho chuyến đi
Mang một túi đồ khô là đủ cho phần lớn tình huống. Không cần mang nhiều.
Mì hoặc cháo ăn liền chay. Chỉ cần nước sôi.
Hạt rang và trái cây khô. Bữa phụ.
Bơ hạt gói nhỏ. Đạm và béo.
Muối vừng gói nhỏ. Đổi vị cho cơm trắng.
Rong biển khô. Thêm vị cho bát mì.
Bánh mì mua dọc đường. Có ở mọi thị trấn.
Nước uống mang đủ cho chặng không có quán. Vùng cao nhiều đoạn vắng.
Bình giữ nhiệt cho trà gừng. Buổi sáng lạnh.
Bộ đũa thìa riêng. Và túi vải đựng.
Khăn ướt và nước rửa tay khô. Nhiều chỗ không có nước.
Túi rác mang theo. Nhiều nơi không có thùng.
Thuốc thường dùng của mình. Vùng cao ít hiệu thuốc.
Bổ sung lại túi sau mỗi chuyến. Để sẵn cho lần sau.
Ăn cùng người địa phương
Nhiều dân tộc ở Tây Nguyên có món riêng. Phần lớn có thịt.
Nói rõ mình ăn chay khi được mời. Nhẹ nhàng và sớm.
Không giải thích dài hoặc thuyết giảng. Một câu là đủ.
Nhận phần rau và cơm. Vẫn ngồi cùng mâm.
Phần ngồi cùng quan trọng hơn phần ăn. Nhất là khi làm khách.
Mang một món chay tới góp nếu biết trước. Cách lịch sự.
Không chê món của chủ nhà. Cả trực tiếp lẫn gián tiếp.
Không bình luận về việc ăn thịt. Tuyệt đối tránh.
Hỏi về món của họ với thái độ học hỏi. Họ thích kể.
Nhiều món rau của vùng rất đáng học. Cà đắng, lá mì, măng le.
Hỏi cách nấu để về làm lại. Và nói rõ mình sẽ làm bản chay.
Cảm ơn và ghi nhận. Bữa ăn là lời mời.
Món ăn gắn với văn hóa của họ. Tôn trọng là điều cơ bản.
Học được kỹ thuật là đủ. Không cần chép nguyên món.
