Mùa đông miền Bắc đổi hẳn cách ăn: món phải nóng, phải đậm, và củ quả thay chỗ rau lá. Một ổ bánh mì nguội ăn vào ngày rét là chuyện không ai muốn.
Nên ổ bánh mì mùa đông cần tính khác: nhân nóng, bánh nướng lại, và cách giữ ấm khi mang đi. Bài này nói về từng điểm.
Nhân cho ngày lạnh
Nhân kho đậm hợp mùa lạnh hơn nhân trộn. Ấm và no.
Đậu phụ kho tương. Màu nâu và đậm.
Nấm kho tiêu. Nhiều tiêu cho ấm.
Đậu phụ sốt cà chua nóng. Món cơm nhà đưa vào ổ.
Xíu mại chay trong sốt nóng. Ăn kiểu chấm.
Củ quả hầm nhừ. Su hào, cà rốt, khoai tây.
Thêm gừng vào nhân. Ấm người.
Thêm tiêu nhiều hơn mùa hè. Cay ấm chứ không cay xé.
Miến xào nóng cũng dùng được. Xào khô.
Nhân nóng thì bánh phải nướng nóng. Cả hai cùng nóng.
Hoặc để nhân riêng và chấm. Kiểu bánh mì chảo.
Tránh rau sống nhiều trong mùa lạnh. Ăn thấy lạnh bụng.
Thay bằng dưa góp và rau thơm ít. Vừa đủ.
Nêm đậm hơn mùa hè một chút. Mùa lạnh ăn đậm thấy ngon hơn.
Củ quả mùa đông
Su hào là củ chính của mùa. Ngọt và giòn.
Su hào xào hoặc hầm đều hợp. Linh hoạt.
Cà rốt mùa đông ngọt hơn. Màu cũng đậm hơn.
Củ cải trắng nhiều nước và thanh. Nấu canh hoặc hầm.
Khoai tây hầm nhừ làm nhân rất no. Ép nhẹ thành khối.
Bắp cải xào hoặc muối dưa. Rẻ và sẵn.
Súp lơ xanh và trắng. Hấp hoặc xào.
Cải bẹ và cải cúc cho món nước. Không hợp ổ bánh.
Khoai sọ hầm bùi và đặc. Nhân no.
Củ dền cho màu đỏ và vị đất. Dùng ít.
Cà chua mùa đông ít ngọt hơn. Xào lâu hơn cho ra vị.
Gừng và nghệ là củ gia vị của mùa. Ấm.
Mua đúng mùa thì rẻ và ngon hơn. Chợ đầy củ.
Củ quả để nơi thoáng, không cất tủ lạnh. Trừ vài loại.
Nướng bánh cho đúng
Bánh nguội trong mùa lạnh cứng rất nhanh. Nướng lại là bắt buộc.
Chảo khô lửa vừa là cách nhanh nhất. Hai ba phút.
Vẩy vài giọt nước lên vỏ trước. Rồi đậy nắp một phút.
Mở nắp áp thêm một phút cho giòn. Hai bước.
Nồi chiên không dầu cũng rất hợp. Ba phút.
Lò nướng thì đều nhất. Nếu có.
Không dùng lò vi sóng. Bánh dai và cứng lại khi nguội.
Nướng tới đâu kẹp tới đó. Không nướng cả mẻ để đó.
Bánh nướng lại nguội nhanh hơn bánh mới. Ăn ngay.
Kẹp nhân nóng vào bánh nóng thì bánh ỉu nhanh. Chấp nhận đánh đổi.
Hoặc để nhân hơi nguội bớt. Bánh giữ giòn lâu hơn.
Mùa lạnh thì ưu tiên nóng hơn giòn. Ngược với mùa hè.
Gói giấy rồi bọc thêm khăn. Giữ ấm trên đường.
Ăn trong mười lăm phút. Sau đó nguội hẳn.
Mang đi trong mùa lạnh
Mùa lạnh thì mốc an toàn dài hơn. Nhưng vẫn tính.
Hai giờ ngoài tủ vẫn là mốc. Không vì lạnh mà bỏ qua.
Cái khó của mùa lạnh là giữ nóng. Không phải chống hỏng.
Bình giữ nhiệt cho nhân nước. Xíu mại hoặc sốt.
Tráng bình bằng nước sôi trước khi đổ. Giữ nóng lâu hơn hẳn.
Đổ đầy gần miệng bình. Khoảng trống làm nguội nhanh.
Bánh để riêng trong túi giấy. Chấm lúc ăn.
Gói ổ đã kẹp bằng giấy rồi bọc khăn. Ấm thêm được nửa tiếng.
Hoặc bọc giấy bạc. Giữ nhiệt tốt hơn giấy thường.
Nhưng giấy bạc làm vỏ bánh mềm. Đánh đổi.
Chỗ làm có lò thì mang ổ nguội rồi nướng. Cách tốt nhất.
Mang thêm một thứ nóng để uống. Trà gừng.
Ăn ở chỗ kín gió. Nghe hiển nhiên mà hay quên.
Ăn sớm hơn bình thường. Nguội thì kém hẳn.
Bữa sáng mùa đông
Bữa sáng mùa đông cần nóng và no. Hai tiêu chí.
Bánh mì với nhân kho nóng. Nhanh và chắc bụng.
Hoặc cháo và súp nếu có thời gian. Ấm hơn.
Chuẩn bị nhân từ tối hôm trước. Sáng chỉ việc hâm.
Hâm nhân trong lúc nướng bánh. Cùng lúc.
Dậy sớm hơn mười phút. Mùa đông mọi việc chậm hơn.
Sữa đậu nành nóng uống kèm. Món sáng quen của miền Bắc.
Trà gừng hoặc nước gừng ấm. Ấm người.
Không ăn quá no rồi đi làm. Buồn ngủ.
Ăn đủ ấm là quan trọng hơn ăn nhiều. Nguyên tắc.
Trẻ con mùa đông cần bữa sáng ấm hơn. Cháo hoặc súp.
Người già cũng vậy. Món mềm và ấm.
Chuẩn bị hai ba món xoay vòng. Đỡ chán.
Ghi thực đơn tuần lên tủ lạnh. Sáng khỏi nghĩ.
Chuyển mùa
Cuối thu là lúc đổi thực đơn. Từ món mát sang món ấm.
Đổi rau lá sang củ quả. Theo chợ.
Đổi nhân trộn sang nhân kho. Theo thời tiết.
Lôi bình giữ nhiệt ra và kiểm gioăng. Đầu mùa lạnh.
Gioăng cứng thì thay. Rẻ hơn thay bình.
Thử bình bằng nước sôi để bốn tiếng. Còn nóng thì dùng được.
Cất túi giữ lạnh và đá gel đi. Rửa và phơi khô trước.
Bổ sung gừng, tiêu, quế vào tủ gia vị. Gia vị mùa lạnh.
Mua nấm khô và đồ khô trữ. Mùa đông ít rau tươi hơn.
Muối một hũ dưa cải. Món mùa đông quen.
Làm một hũ dưa góp su hào. Dùng cả tuần.
Ghi lại thực đơn mùa đông của nhà. Năm sau dùng lại.
Chuyển mùa là lúc dễ bỏ nhịp nhất. Chuẩn bị trước thì không gãy.
Nấu một buổi vào cuối tuần đầu mùa. Vào mùa mới với tủ đầy.
