Đi dọc đất nước bằng đường bộ thì có một cách ăn rất hay: mỗi chặng mua một ổ bánh mì và để ý xem nó đổi thế nào. Ổ ở Hà Nội khác ổ ở Huế, khác ổ ở Sài Gòn, khác ổ ở Cần Thơ.
Với người ăn chay thì mỗi chặng lại phải hỏi lại từ đầu, vì mỗi vùng có thứ hay giấu khác nhau. Bài này đi theo tuyến đó.
Chặng miền Bắc
Ổ Hà Nội thường đặc ruột hơn ổ miền Nam. Chịu được nhân nhiều.
Pate ở đây thường nhạt hơn. Vị thanh.
Nhiều xe dùng ruốc và giò. Bản chay phải hỏi kỹ.
Hỏi pate làm từ gì trước tiên. Câu hỏi quan trọng nhất.
Đồ chua kiểu Bắc chua thanh và ít ngọt. Dưa góp su hào cà rốt.
Rau thơm dùng có chọn lọc. Hai ba loại.
Ít cay, ớt để riêng. Đặc điểm vùng.
Bánh mì que và bánh mì chảo cũng có. Hỏi nhân.
Quán chay ở Hà Nội khá nhiều. Nhất là quanh chùa.
Ngày rằm thì rất dễ tìm. Nhiều hàng có món chay.
Đậu phụ là nguồn đạm dễ tìm nhất. Có ở mọi chợ.
Xin thêm đậu rán vào ổ. Nếu xe có.
Chuẩn bị pate chay mang theo cũng được. Nếu đi dài.
Ghi lại xe nào làm được. Chuyến sau dùng lại.
Chặng miền Trung
Ổ nhỏ và đặc hơn. Chịu nhân đậm.
Vị mặn và cay hơn rõ rệt. Chuẩn bị tinh thần.
Nhiều món có mắm ruốc. Hỏi kỹ hơn ở đây.
Hỏi cả nước sốt lẫn đồ chua. Dưa món ngâm nước mắm.
Dưa món bản chay thì ngâm nước tương. Hỏi rõ.
Bánh mì Hội An nhân rất đầy và nhiều rau. Đặc điểm.
Sốt Hội An là phần quan trọng nhất. Hỏi nấu từ gì.
Bánh mì Đà Nẵng và Huế cũng có bản chay. Nhất là gần chùa.
Huế có nhiều quán chay nhất miền Trung. Truyền thống lâu đời.
Ngày rằm ở Huế thì rất dễ. Hàng nào cũng có.
Ớt cho sẵn ở nhiều nơi. Nói trước nếu không ăn cay.
Mít non là nguồn đạm đặc trưng. Hỏi xem có không.
Rau sống cho rất nhiều. Cân lại vị đậm.
Ghi lại quán nào tốt. Miền Trung nhiều chỗ đáng nhớ.
Chặng cao nguyên
Đà Lạt có nhiều quán chay. Nhờ nhiều chùa và khách du lịch.
Bánh mì Đà Lạt nhỏ và giòn. Hợp khí hậu mát.
Bánh mì xíu mại bản gốc có thịt. Hỏi có bản chay không.
Rau Đà Lạt rất tươi và nhiều loại. Ổ nhiều rau.
Bơ nghiền là lớp phết rất hợp. Đặc sản vùng.
Ra khỏi Đà Lạt thì ít quán chay hẳn. Chuẩn bị trước.
Buôn Ma Thuột và Pleiku có vài quán. Tìm gần chùa.
Thị trấn nhỏ thì gần như không có. Mang đồ khô.
Quán cơm bình dân luôn có rau và đậu. Phương án nền.
Hỏi rau xào bằng dầu hay mỡ. Vùng này hay dùng mỡ.
Cà phê thì ở đâu cũng ngon. Vùng trồng.
Hạt điều và bơ mua tại vùng rất rẻ. Mua trữ.
Đường đèo thì mang đủ đồ ăn. Nhiều đoạn không có quán.
Ghi lại đoạn nào có hàng quán. Bản đồ riêng.
Chặng miền Nam và miền Tây
Ổ Sài Gòn vỏ mỏng ruột rỗng. Chứa nhiều nhân.
Vị ngọt hơn hai miền kia. Đường và nước dừa.
Ngày rằm thì rất nhiều xe bán bánh mì chay. Dễ nhất cả nước.
Quán chay ở Sài Gòn rất nhiều. Mọi quận đều có.
Hỏi pate và sốt như mọi nơi. Thói quen không đổi.
Nhiều xe có sẵn chả chay và đậu hũ ky. Đạm dễ tìm.
Miền Tây thì ít quán chay hơn Sài Gòn. Nhưng vẫn có ở thị xã.
Chùa miền Tây nhiều nơi có cơm chay. Hỏi trước.
Món miền Tây ngọt rõ. Nói trước nếu không ăn ngọt.
Rau đồng theo mùa nước. Hỏi mùa nào có gì.
Chợ nổi thì ít món chay. Mang theo bữa chính.
Trái cây và dừa thì rất sẵn và rẻ. Bữa phụ tốt.
Đi ghe thì mang gói chống nước. Độ ẩm cao.
Ghi lại quán nào làm được. Thông tin hiếm.
Chuẩn bị cho chuyến dài
Mang một túi đồ khô đủ cho ba bữa. Bảo hiểm.
Mang một hũ pate chay nhỏ. Cứu được mọi ổ bánh không nhân.
Mang muối vừng và nước tương gói nhỏ. Cứu bữa nhạt.
Bánh mì thì mua dọc đường. Có ở mọi thị trấn.
Bánh mì không cũng là bữa nếu có pate mang theo. Cách đơn giản nhất.
Mang bộ đũa thìa và khăn ướt. Nhiều chỗ không có.
Bình nước lớn và bình giữ nhiệt. Tùy mùa.
Thuốc thường dùng của mình. Để chỗ dễ lấy.
Tra trước quán chay ở các thành phố sẽ qua. Lưu vào bản đồ.
Lưu bản đồ ngoại tuyến. Nhiều đoạn mất sóng.
Cài lịch âm để biết ngày rằm. Ngày dễ ăn nhất.
Tính lịch đi qua thành phố lớn vào giờ ăn. Nhiều lựa chọn hơn.
Ăn no ở chỗ có lựa chọn. Trước khi vào đoạn vắng.
Đừng để đói mới tìm. Đói thì chọn kém.
Ghi lại chuyến đi
Ghi ổ bánh mỗi chặng khác nhau ra sao. Rất thú vị khi đọc lại.
Chụp ảnh mặt cắt ổ bánh. So được các vùng.
Ghi quán nào làm được món chay. Kèm địa chỉ.
Ghi món nào hỏi được gì. Kinh nghiệm hỏi.
Ghi nguyên liệu lạ gặp trên đường. Về tìm hiểu thêm.
Hỏi tên món bằng tiếng địa phương. Ghi lại đúng.
Ghi cả món mình không ăn được. Và vì sao.
Mua một nguyên liệu đặc trưng mỗi vùng. Về nấu thử.
Ghi cách nấu người bán chỉ. Ngay lúc đó.
Về nhà nấu lại trong tuần. Còn nhớ.
Chia sẻ danh sách quán cho người sẽ đi. Thông tin rất hiếm.
Cập nhật lại nếu quán đóng cửa. Danh sách sống.
Chuyến sau đi lại thì đỡ mò. Kinh nghiệm tích dần.
Đi để hiểu bếp Việt chứ không chỉ để ăn. Đó là cái đáng nhất.
